Wat zegt een verklaring voor contact met levensmiddelen?

Welke regels gelden?

Elke verpakking die in contact komt met levensmiddelen, valt onder de Europese kaderverordening (EG) 1935/2004. De kern: een materiaal mag geen stoffen aan het levensmiddel afgeven in hoeveelheden die de gezondheid in gevaar brengen, de samenstelling onaanvaardbaar veranderen of geur en smaak aantasten. Daarnaast moet de verpakking worden gemaakt volgens goede fabricagemethoden, vastgelegd in Verordening (EG) 2023/2006.

Voor sommige materialen gelden daarbovenop specifieke regels:

• Kunststof valt onder Verordening (EU) 10/2011. Die bepaalt welke stoffen gebruikt mogen worden en hoeveel er maximaal uit het materiaal in het levensmiddel mag komen (migratie).

• Papier en karton hebben geen aparte Europese verordening. In Nederland geldt de Warenwetregeling verpakkingen en gebruiksartikelen. In de praktijk worden ook de aanbevelingen van het Duitse Bundesinstitut für Risikobewertung (BfR) veel gebruikt.

• PFAS: sinds 12 augustus 2026 mag verpakking die levensmiddelen raakt geen PFAS bevatten boven de grenswaarden uit de Europese verpakkingsverordening (PPWR).

Wat is een verklaring van overeenstemming?

Voor kunststof is een schriftelijke verklaring van overeenstemming verplicht. Daarin verklaart de fabrikant dat het materiaal aan de regels voldoet, en onder welke voorwaarden: voor welke soorten levensmiddelen, bij welke temperatuur, hoe lang en in welke verhouding tussen oppervlak en inhoud. Voor papier is zo'n verklaring niet Europees voorgeschreven, maar leveranciers geven er meestal wel een, met verwijzing naar de nationale regels of de BfR-aanbevelingen.

Die voorwaarden zijn geen kleine lettertjes. Een folie die geschikt is voor droge producten bij kamertemperatuur, is dat niet vanzelf voor vette producten of voor verhitting in de verpakking.

Wat zegt een verklaring niet?

Een verklaring gaat over veiligheid, niet over bescherming. "Geschikt voor contact met levensmiddelen" zegt niets over hoe goed een materiaal zuurstof, vocht of vet tegenhoudt, of hoe lang uw product er goed in blijft. Dat zijn aparte eigenschappen, met eigen metingen in het technisch datablad.

Een tweede misverstand: een verklaring voor een materiaal is geen verklaring voor uw verpakking. De fabrikant van het papier of de folie verklaart iets over het onbedrukte materiaal, zoals het de fabriek verlaat. Daarna wordt het bedrukt, soms gelamineerd, en gesealed. Elk van die stappen kan iets toevoegen: inkt, lijm, lak.

Wat betekent drukken voor voedselcontact?

Bij verpakking voor levensmiddelen zit de inkt meestal aan de buitenkant. Toch kunnen stoffen uit de inkt het levensmiddel bereiken, bijvoorbeeld doordat de bedrukte buitenkant op de rol tegen de binnenkant van de volgende laag ligt. Verordening (EG) 2023/2006 stelt daarom eisen aan drukinkten op de kant die niet met het levensmiddel in contact komt.

Of een bedrukte verpakking als geheel voldoet, blijkt uit een beoordeling van de complete constructie. Vaak hoort daar een migratietest bij, uitgevoerd onder de voorwaarden van uw toepassing.

Wie is verantwoordelijk?

Iedereen in de keten, elk voor zijn eigen deel. De materiaalleverancier staat in voor het materiaal, de drukker voor de inkt en het drukproces, en de partij die het levensmiddel verpakt voor de toepassing: welk product, bij welke temperatuur, hoe lang. Alleen als die informatie heen en weer gaat, klopt het geheel. Daarom vragen we in de intake naar uw product en de omstandigheden waaronder het wordt bewaard.

Welke documenten mag u vragen?

Vraag bij een nieuwe verpakking in elk geval:

1. de verklaring van overeenstemming of de verklaring van de leverancier voor elk materiaal, met de voorwaarden van gebruik;

2. de verklaring over de drukinkten en eventuele lak of lijm;

3. een beoordeling of migratietest van de bedrukte verpakking, voor uw toepassing;

4. het technisch datablad met de barrièrewaarden, apart van de verklaringen.

Welke documenten er per materiaal zijn, en welke nog niet, zeggen wij vooraf. Ontbreekt een document, dan noemen we dat, in plaats van een uitspraak te doen die we niet kunnen onderbouwen.